Czy tabletki antykoncepcyjne mogą pomóc w leczeniu endometriozy?

Czy tabletki antykoncepcyjne mogą pomóc w leczeniu endometriozy?

Endometrioza to choroba, która wielu kobietom przysparza problemów. Szacuje się, że ta dokuczliwa przypadłość  dotyka 6-15 proc. ogólnej populacji kobiet, występuje głównie u pań w wieku rozrodczym, jak również u młodocianych i u 3 proc. kobiet po menopauzie. U pań cierpiących z powodu niepłodności, częstość występowania endometriozy wzrasta do 35-50 proc. przypadków1. Czym jest ta choroba i czy można ją skutecznie wyleczyć?

Czy jest endometrioza?

Endometrioza, czyli wędrująca śluzówka lub gruczolistość zewnętrzna, to rozrost błony śluzowej macicy (czyli endometrium) poza jamą macicy: najczęściej w jamie otrzewnej, jajnikach i jajowodach.

Pierwsze objawy i diagnoza

Objawy endometriozy mogą dotyczyć różnorodnych narządów i są one zróżnicowane w zależności od umiejscowienia zmian. Zdarza się też, że choroba przebiega bez dolegliwości, nawet w zaawansowanym stadium. Najczęściej gruczolistość sugerują silne bóle menstruacyjne. Mogą się one pojawić już na kilka dni przed spodziewaną miesiączką i utrzymywać aż do zakończenia krwawienia. Menstruacje są zazwyczaj znacznie dłuższe i obfitsze, a czasami pojawiają się także plamienia między miesiączkowe. Dodatkowo do bólów podbrzusza dołączyć mogą bóle krzyża, bolesność przy oddawania moczu, biegunki, wymioty i bóle głowy. Częstym symptomem endometriozy są kłopoty z zajściem w ciążę. Wiąże się to z tym, że zmiany endometrialne w jajnikach mogą być przyczyną zaburzenia ich czynności, czego konsekwencją bywa niepłodność. Rozpoznanie endometriozy stawia się zwykle po wykluczeniu wielu innych schorzeń. Rozpoczęcie diagnostyki jest różne, w zależności od problemu, z jakim dana pacjentka zgłasza się do lekarza. Inaczej bada się kobietę, która szuka pomocy lekarskiej z powodu bólu w podbrzuszu, a inaczej pacjentkę cierpiącą z powodu braku powodzenia starań o ciążę.

Endometrioza – sposoby leczenia

Leczenie endometriozy polega na łagodzeniu dolegliwości wywoływanych przez przerost błony śluzowej macicy. Jeśli choroba nie jest zbyt zaawansowana – zmiany są niewielkie i nie powodują silnych dolegliwości, wystarczy farmakoterapia. Wówczas lekarz dobiera leki hormonalne, które mają na celu zmniejszenie produkcji estrogenów w organizmie kobiety. Zwykle stosuje się dwuskładnikowe pigułki antykoncepcyjne, które trzeba przyjmować, nie robiąc przerw między jednym a drugim opakowaniem tabletek. Dzięki temu w tym czasie w ogóle nie pojawia się krwawienie miesiączkowe. W efekcie nie złuszcza się błona śluzowa macicy, więc także nie krwawią „obce” fragmenty śluzówki wszczepionej w inne miejsce. Leczenie trwa zwykle 3 miesiące, czyli kobieta przyjmuje 3 opakowania pigułek bez przerwy i dopiero po tym czasie robi 4 –dniowa przerwę (lub zażywa 4 tabletki placebo). Główną zaletą pigułki jest fakt, że nie jest droga i jest dosyć dobrze tolerowana przez kobiety, co więcej, może być stosowana przez wiele lat, w odróżnieniu od większości innych hormonalnych środków. Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest takie samo, jak w przypadku stosowania antykoncepcji hormonalnej. Należy nadmienić, że jak inne leczenie hormonalne, pigułka nie leczy endometriozy. Przede wszystkim zmniejsza ból endometrialny poprzez ograniczenie obfitości krwawienia i zmniejszenie wzrostu ognisk endometrialnych. Jednakże dotychczasowe analizy potwierdzają skuteczność takiego leczenia w zmniejszaniu bólu. Po 6 miesiącach stosowania pigułek czy innych leków hormonalnych leczenie mające na celu zmniejszenie bólu wykazuje takie same rezultaty. Należy pamiętać, że istnieje kilka rodzajów dwuskładnikowej pigułki i każda zawiera inne stężenie estrogenów i progesteronu. Dlatego zdarza się, że trzeba sprawdzić kilka tabletek, zanim znajdzie się tę, która działa najlepiej i powoduje najmniej skutków ubocznych. W zależności od objawów lekarze – ginekolodzy przepisują odpowiednie dla pacjentki dawkowanie. Gdy przed każdą miesiączką kobieta jest zmuszona do zażywania coraz większej ilości środków przeciwbólowych, to sygnał, że choroba jest już zaawansowana. W takim przypadku leczenie jest niezbędne nie tylko ze względu na coraz większe dolegliwości, ale także dlatego, że rozwijająca się endometrioza może prowadzić do powstania przewlekłych stanów zapalnych w jamie brzusznej. Niezbędna jest wówczas dokładniejsza diagnostyka – laparoskopia. Zabieg pozwala wyszukać i ocenić ogniska endometriozy. Podczas badania lekarz może również pobrać materiał do badania histopatologicznego. W tym zaawansowanym stadium choroby najczęściej stosuje się leki zawierające tylko jeden hormon – progestagen, który powoduje (czasowy) zanik endometrium a tym samym całkowity brak miesiączek.

 Źródło:

  1. „Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy”, Ginekol Pol. 11/2012, 83, 871-876.