Antykoncepcja u kobiet chorych na cukrzycę

Antykoncepcja u kobiet chorych na cukrzycę

Cukrzyca jest zaliczana do chorób cywilizacyjnych. Szacuje się, że w Polsce około 6% populacji zmaga się z tą chorobą, 95% przypadków odnosi się do cukrzycy typu 2, z czego aż 60% stanowią kobiety [1,2]. Dobór metody antykoncepcji dla pacjentek chorujących na cukrzycę jest niezwykle istotny ze względu na istniejące większe ryzyko zagrożenia dla kobiety oraz dziecka, zwłaszcza gdy ciąża jest nieplanowana. Preparat antykoncepcyjny dla tej grupy kobiet powinien mieć jak najmniejszy wpływ na metabolizm węglowodanów – cukrów i lipidów – tłuszczów [2].

Zgodnie z najnowszymi zaleceniami klinicznymi dotyczących postępowania u chorych na cukrzycę z roku 2020 – rekomenduje się stosowanie preparatów estrogenno-progestagenowych o zawartości etynyloestradiolu mniejszej niż 35 µg, które mają nieznaczny wpływ na gospodarkę węglowodanową i lipidową. Preferowana składowa progestagenna to lewonorgestrel lub noretisteron. Z kolei wkładka wewnątrzmaciczna z wstawką gestagenną (IUDG) jest metodą antykoncepcji szczególnie polecaną u otyłych kobiet po 35. roku życia, chorych na cukrzycę typu 2, a także w przypadku istnienia powikłań naczyniowych [5].

Cukrzyca to grupa zaburzeń metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią, która jest związania z defektem produkcji lub działania insuliny w organizmie [6]. Nie stanowi ona przeciwskazania do doustnej antykoncepcji hormonalnej, jednak pacjentki powinny wziąć pod uwagę standardowe przeciwskazania do stosowania doustnej antykoncepcji hormonalnej takie jak ciąża, nowotwory estrogenozależne, palenie tytoniu u kobiet po 35 roku życia, otyłość, nadciśnienie tętnicze czy żylna choroba zakrzepowo-zatorowa [3,4,6]. Kobiety powinny móc wybrać preferowane przez siebie, skuteczne metody antykoncepcyjne, mając świadomość ryzyka związanego z nieplanowaną ciążą. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego z 2022 roku u pacjentek z cukrzycą trwającą ponad 20 lat lub z powikłaniami neurowaskularnymi (nefropatia/retinopatia/neuropatia) zaleca się stosowanie wkładek wewnątrzmacicznych lub jednoskładnikowych preparatów gestagennych [5]. U kobiet chorujących na cukrzyce dodatkowym warunkiem do stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych jest wyrównanie glikemii, czyli stężenia glukozy-cukru we krwi, do prawidłowego poziomu[2].

Hormonalne środki antykoncepcyjne mogą mieć nieznaczny wpływ na pogorszenie tolerancji glukozy przez zwiększenie insulinooporności obwodowej. Warto zwrócić uwagę, że stosowanie hormonalnych środków  antykoncepcyjnych zawierających nie więcej niż 35 μg etynyloestradiolu nie ma znamiennego wpływu na glikemię na czczo. Zawarte w środkach antykoncepcyjnych estrogeny, w małych dawkach, nie wykazują wyraźnego wpływu na metabolizm węglowodanów – cukrów w organizmie. Im większa dawka składnika estrogenowego tym wpływ na przemianę węglowodanów jest większy [2,7]. Potencjalnie niekorzystny wpływ na metabolizm węglowodanów, a także lipidów (a więc cukrów i tłuszczy) w naszym organizmie mają progestageny zawarte w środkach antykoncepcyjnych[2]. Z kolei gestageny w małych dawkach znikomo oddziałują na gospodarkę cukrową u kobiet chorych na cukrzycę, dlatego też dobrym rozwiązaniem wydaje się mini-tabletka, czyli tabletka antykoncepcyjna jednoskładnikowa [2].

Obecnie na rynku dostępnych jest wiele metod oraz środków antykoncepcyjnych, dzięki czemu mogą one zostać dobrane indywidualnie dla danego organizmu. Dla kobiet chorujących na cukrzycę dobrym rozwiązaniem może okazać się antykoncepcja niehormonalna, a więc wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią. Jest to metoda metabolicznie obojętna dla organizmu, zatem nie wpływa na szlaki przemian węglowodanów czy lipidów [2]. Należy jednak zwrócić uwagę, na fakt, że wkładka wewnątrzmaciczna u kobiet chorych na cukrzyce może zwiększać ryzyko zakażeń narządów rodnych. Zapalenie sromu, pochwy oraz dróg rodnych są częstym problemem u kobiet chorujących na cukrzycę, a zastosowanie wkładki wewnątrzmacicznej oraz otyłość mogą pogłębić problem [2].

 

Drogie Panie, aby dobrać do siebie jak najlepszą metodę antykoncepcji i jednocześnie zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych stosowanych środków antykoncepcyjnych regularnie odwiedzajcie gabinet ginekologiczny. Trzeba także pamiętać o badaniach kontrolnych stężenia cukru we krwi, parametrów lipidowych czy ciśnienia tętniczego.

 

 

 

 

 

  1. Sylwia Gugała-Mirosz Cukrzyca – w liczbach. Czy powinniśmy się bać? https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/cukrzyca-w-liczbach-czy-powinnismy-sie-bac/
  2. Anna Sobczuk Pacjentka chora na cukrzycę w gabinecie ginekologicznym – najczęstsze problemy kliniczne Patient with diabetes in an outpatient gynecology clinic: most frequent clinical problems. Przegląd Menopauzalny 2013; 1: 43–51
  3. Guidelines on the management of patients with diabetes A position of Diabetes Poland 2021 https://ptdiab.pl/images/docs/zalecenia/2021-Guidelines-on-the-management-of-patients-with-diabetes.pdf
  4. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące wskazań
    i bezpieczeństwa stosowania antykoncepcji hormonalnej oraz wewnątrzmacicznej Safety and eligibility for hormonal and intrauterine contraceptions  – Polish Gynecological Society Recommendation, Ginekol Pol. 2014, 85, 234-239
  5. Czupryniak L. i wsp. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycą, 2020. Diabetologia Praktyczna 2020, tom 6, nr 1
  6. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2022 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego https://ptdiab.pl/images/docs/zalecenia/CTiD-1-2022-pl.pdf
  7. Stelmaszyk A. i wsp. Znaczenie składu hormonalnych środków antykoncepcyjnych dla ich skuteczności i tolerancji Forum Medycyny Rodzinnej 2017, tom 11, nr 3, 121–128

 

 

Pozostałe wpisy: