Co to jest HPV?

Co to jest HPV?

HPV (Human Papilloma Virus) to inaczej wirus brodawczaka ludzkiego, z którym może zetknąć się każda osoba, która współżyje, ponieważ to właśnie kontakty seksualne są główną drogą zakażenia HPV. W ciągu całego życia ponad 80% kobiet i mężczyzn, aktywnych seksualnie, było, jest lub będzie zakażonych wirusem HPV[1]. U osób z silnym układem odpornościowym organizm zazwyczaj jest w stanie poradzić sobie z infekcją i zapobiec rozwojowi procesu nowotworowego – bo to właśnie zakażenie onkogennym typem wirusa brodawczaka ludzkiego jest najczęstszą przyczyną rozwoju nowotworu szyjki macicy. Niestety, na tle Europy Polska ma jedne z najwyższych wskaźników zachorowań i zgonów z powodu nowotworów szyjki macicy[2]. Czy możemy mówić o profilaktyce HPV?

 

Wirus brodawczaka ludzkiego – onkogenność

Występuje aż ponad 100 typów wirusa brodawczaka ludzkiego[3]. Wśród nich znajdują się te, które wykazują niskie ryzyko przekształcenia się w zmiany nowotworowe, ale są też typy wysokoonkogenne, wykazujące duże ryzyko przekształcenia się w nowotwór złośliwy, dlatego wymagają szczególnej czujności onkologicznej i regularnej profilaktyki.

 

  • wirusy niskoonkogenne (niskiego ryzyka): typ 6, 11, 13, 30, 40, 42, 43, 44. Następstwem zakażenia tymi odmianami wirusa są najczęściej brodawki płciowe (kłykciny kończyste), zlokalizowane w okolicy narządu rodnego: na sromie, w okolicach odbytu, w pochwie, a u mężczyzn na mosznie czy w obrębie penisa.

 

  • wirusy wysokoonkogenne (wysokiego ryzyka): typ 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 i 59. Do rozwoju nowotworu szyjki macicy dochodzi najczęściej w przypadku wirusa typu 16 i 18 – w około 70% przypadków tego rodzaju raka[4]. Zakażenie się typem wirusa wysokoonkogennego może prowadzić do rozwoju także rzadziej występujących nowotworów, takich jak: nowotwór sromu, pochwy, odbytu, języka czy gardła.

Objawy zakażenia wirusem HPV

Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego może przebiegać bezobjawowo lub objawowo – w zależności od sprawności i wydolności układu immunologicznego.

  • Bezobjawowo – osoba zakażona wirusem HPV nie zauważa u siebie żadnych zmian, dolegliwości, ale może zakażać innych.
  • Objawowo – z widocznymi zmianami – brodawkami – w obrębie narządów rodnych (kłykciny kończyste).

HPV – profilaktyka i diagnostyka

Nawet jeśli żyjemy w monogamicznym związku – lub jesteśmy singielkami, to nie wyklucza to całkowicie ryzyka zakażenia się HPV (możemy zakazić się np. poprzez używanie ręcznika nosiciela wirusa, bielizny osoby zakażonej czy podczas korzystania z publicznej toalety), dlatego regularna profilaktyka dotyczy każdej kobiety – bez względu na intensywność życia seksualnego.

  • Ograniczenie liczby partnerów seksualnych – tak jak w przypadku chorób przenoszonych drogą płciową, tak i w przypadku zakażenia HPV ryzyko wzrasta, gdy często zmieniamy partnerów seksualnych i nie stosujemy prezerwatywy. Pamiętajmy o tym, że nawet jeśli u partnera nie zauważamy widocznych zmian w okolicach narządu rodnego, to nie oznacza to, że nie jest nosicielem wirusa.

 

  • Stosowanie prezerwatywy – prezerwatywa nie eliminuje w 100% ryzyka zakażenia, natomiast znacząco je zmniejsza, stanowiąc mechaniczną barierę pomiędzy narządem rodnym partnera a partnerki.

 

  • Higieniczny tryb życia/zdrowy styl życia – zarówno prawidłowa dieta, bogata w witaminy wzmacniające układ odpornościowy, jak i odpowiednia higiena intymna to bardzo ważne elementy w profilaktyce zakażenia wirusem HPV. Zdrowe odżywianie wpływa pozytywnie na nasz system immunologiczny, który jeśli jest wystarczająco silny, będzie w stanie poradzić sobie z zakażeniem. Nie bez znaczenia jest również palenie papierosów, które zaliczane jest do czynników zwiększających ryzyko zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego.

 

  • Szczepionka – szczepionki, dostępne na rynku farmaceutycznym, chronią przed najbardziej onkogennymi typami wirusa – 16 i 18. Szczepienie zalecane jest dziewczętom, młodym kobietom, chłopcom oraz młodym mężczyznom. W krajach, prowadzących szczepienia, zaobserwowano znaczący spadek zakażeń wirusem HPV oraz zmniejszenie zachorowalności na brodawki narządów płciowych[5].

 

  • Cytologia – regularnie wykonywana cytologia to jedno z podstawowych badań profilaktyki nowotworów szyjki macicy. W jego trakcie, za pomocą specjalnej szczoteczki cytologicznej lekarz pobiera z kanału i tarczy szyjki macicy komórki, które następnie oceniane są pod mikroskopem. Jeśli wynik będzie wątpliwy lub nieprawidłowy, wówczas lekarz zadecyduje o dalszym postępowaniu. Więcej o cytologii przeczytasz w artykule: https://antykoncepcjanamiare.pl/cytologia-dlaczego-jest-tak-wazna/

 

  • Badanie kolposkopowe – przeprowadzane jest u pacjentek z nieprawidłowym wynikiem cytologii. Jest to badanie bezbolesne i bezinwazyjne, które dzięki możliwościom optycznego powiększenia, pozwala ocenić stan narządu rodnego kobiety – szyjki macicy, kanału szyjki macicy, sromu oraz pochwy. Jeśli zachodzi taka potrzeba, lekarz podczas badania może pobrać wycinek do oceny histopatologicznej.

 

  • Test HPV DNA – wskazany jest u pacjentek z niejasnym wynikiem badania cytologicznego, ale także u kobiet, które miały wielu partnerów seksualnych, pacjentek cierpiących na przewlekłe infekcje intymne lub zmiany skórne w okolicach narządu rodnego, oraz kobietom, które planują ciążę.

Leczenie

Niestety nie istnieją skuteczne leki, które pozwoliłyby na zwalczenie wirusa HPV, dlatego odpowiednia profilaktyka jest w tym przypadku niezbędna. Jeśli organizm sam nie poradzi sobie z infekcją i zakażenie przebiega objawowo – widać już skutki zakażenia, wówczas stosuje się terapie, skupione na leczeniu konkretnych zmian:

  • Przednowotworowych
  • Nowotworowych szyjki macicy, jeśli taki wystąpił wskutek zakażenia
  • Brodawek płciowych (kłykcin kończystych) – za pomocą leków lub zabiegów laserowych

 

[1] Ginekologia polska, Rekomendacje Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące szczepienia przeciwko zakażeniom HPV, nr 2, 2009 r., s. 140.

[2] http://onkologia.org.pl/cytologia/

[3] Ginekologia polska, Rekomendacje Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące szczepienia przeciwko zakażeniom HPV, nr 2, 2009 r., s. 140.

[4] Ginekologia polska, Rekomendacje Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące szczepienia przeciwko zakażeniom HPV, nr 2, 2009 r., s. 140.

[5] https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/