Skuteczność doustnej antykoncepcji hormonalnej a inne leki

Skuteczność doustnej antykoncepcji hormonalnej a inne leki

Czy skuteczność doustnej antykoncepcji hormonalnej może zostać obniżona przez przyjmowanie innych leków? Odpowiedź brzmi – tak. Dlatego ważne jest, aby pamiętać, jakie grupy leków mogą wejść w interakcję z doustną antykoncepcją hormonalną, i przede wszystkim konsultować przyjmowanie każdego leku z ginekologiem. Dzięki temu unikniemy ryzyka obniżenia skuteczności tabletek oraz wystąpienia możliwych działań niepożądanych. Na jakie substancje należy zwrócić uwagę?

A jak antybiotyki

Okres zimowy zwiększa ryzyko chorób, które mogą wymagać zastosowania antybiotykoterapii. Antybiotyki mogą wpłynąć na obniżenie skuteczności tabletek antykoncepcyjnych. Do tej grupy należą m.in. te antybiotyki, które zawierają substancje czynne tj.: ampicylinę, gryzeofulwinę, tetracykliny, barbeksaklon, barbiturany, modafinyl oraz prymidon [2,3].

Często w trakcie trwania choroby, w celu obniżenia wysokiej gorączki lub złagodzenia bólu, przyjmujemy również leki zawierające paracetamol, który stosowany w wysokich dawkach – w dawce większej niż 3 g na dobę (6 tabletek po 500 mg) – także może obniżyć działanie doustnej antykoncepcji hormonalnej, dlatego powinno się bezwzględnie przestrzegać jego odpowiedniego dawkowania [3,6].

N jak natura

Wbrew powszechnemu i niestety błędnemu przekonaniu, że naturalne preparaty można stosować bez ograniczeń, to właśnie szczególnie kilka z nich powinnyśmy mieć na uwadze, stosując doustną antykoncepcję hormonalną. Do tej grupy należą przede wszystkim zioła, tj.: dziurawiec, dzięgiel chiński, pluskwica groniasta czy senes. Jeśli stosujemy jeszcze inne, niewymienione tutaj zioła, to bezwzględnie powinnyśmy skonsultować ten fakt z ginekologiem, który będzie mógł ocenić ryzyko wystąpienia możliwych interakcji. Trzeba pamiętać, że zioła są również składnikiem różnych suplementów diety czy leków uspokajających, dlatego współpraca z lekarzem jest w tym przypadku niezbędna [1,4].

P jak perystaltyka

Węgiel aktywny, który stosujemy często w trakcie przebiegu biegunki, ma właściwości wchłaniające i może obniżyć przyswajanie substancji czynnych z innych leków (również hormonów z tabletki antykoncepcyjnej), dlatego po jego przyjęciu należy odczekać kilka godzin, zanim zażyjemy pigułkę antykoncepcyjną [5].

Powinnyśmy uważać również na leki pobudzające ruchy jelit (np. metoklopramid). Mogą zmienić one wchłanianie zawartych w tabletkach antykoncepcyjnych substancji czynnych [5].

S jak suplementy

Suplementy diety zawierają w swoim składzie bardzo różne substancje, choćby wspomniane wcześniej zioła czy węgiel aktywny, a nawet wyciągi owocowe. Wszystko to sprawia, że niektóre suplementy mogą wchodzić w interakcje z tabletkami antykoncepcyjnymi, a przez to powodować lub nasilać działania niepożądane pigułek. Przykładem jest kwas askorbinowy, znany jako witamina C, dostępny zarówno w formie suplementu, jak i leku. Stosując witaminę c w dawce powyżej 1000 mg należy również zachować ostrożność, ponieważ może ona zmieniać wchłanianie etynyloestradiolu.

Suplementy diety na bazie ekstraktu z grejpfruta czy innych owoców cytrusowych również mogą zaburzać wchłaniane tego hormonu [5,6]. Sok grejpfrutowy zawiera bioflawonoidy, które mogą hamować izoenzym CYP 3A4 – istotny w metabolizmie m.in. etynyloestradiolu. Popijanie tabletek antykoncepcyjnych sokiem grejpfrutowym może powodować zwiększenie ryzyka występowania objawów niepożądanych, natomiast nie zmniejsza ich skuteczności [7].

Innym przykładem suplementu, który może upośledzić wchłanianie hormonów zawartych w pigułce antykoncepcyjnej jest np. chrom. Dlatego dla bezpieczeństwa, czas pomiędzy zażyciem tabletki antykoncepcyjnej, a chromu nie powinien być krótszy niż 4 godziny [4,6].

Jeśli przyjmujemy doustną antykoncepcję hormonalną, to powinnyśmy ze swoim ginekologiem skonsultować kwestię zastosowania właściwej suplementacji. Jeśli taka jest niezbędna, lekarz stwierdzi czy stosowane produkty nie wejdą ze sobą w interakcję, która może spowodować komplikacje w leczeniu.

2xP, czyli leki przeciwgrzybicze i przeciwpadaczkowe

Na liście leków, które mogą powodować interakcje z doustną antykoncepcją hormonalną, osłabiając jej skuteczność, znajdują się leki przeciwpadaczkowe, takie jak: prymidon, fenytoina, barbiturany, karbamazepina, okskarbamazepina, topiramat lub felbamat, dlatego stosowanie ich wymaga bezwzględnej konsultacji z ginekologiem [5,6].

Niektóre leki przeciwgrzybicze, jak np. gryzeofulwina czy flukonazol również mogą wejść w interakcję z doustną antykoncepcją hormonalną. Połączenie ich z tabletkami antykoncepcyjnymi może skutkować obniżeniem ich skuteczności lub wywołać działania niepożądane. Wszystko zależy od rodzaju substancji czynnej, wchodzącej w skład leku – tę kwestię wytłumaczy nam lekarz, po zapoznaniu się ze stosowanym przez nas preparatem [5,6].

U jak układ pokarmowy

Oprócz leków czy suplementów diety, powinnyśmy pamiętać również o tym, że nieprawidłowe funkcjonowanie naszego układu pokarmowego także może przyczynić się do obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej. Szczególnie w przypadku zatrucia pokarmowego,
podczas którego występują wymioty czy biegunka, mogące utrudnić lub całkowicie uniemożliwić wchłonięcie się tabletki. Stanie się tak wtedy, gdy wymioty lub biegunka wystąpią przed upływem ok. 3-4 godzin od wzięcia pigułki [1].

O tym, jak postąpić w przypadku wystąpienia biegunki lub wymiotów przeczytasz w artykule: https://antykoncepcjanamiare.pl/biegunka-i-wymioty-czy-tabletki-antykoncepcyjne-wtedy-dzialaja

Konsultacja – wyłącznie z lekarzem

Jeśli stan naszego zdrowia wymaga przyjmowania leków, to oczywiście nie oznacza, że mamy ich nie stosować, ze względu na antykoncepcję lub – odwrotnie – zrezygnować z antykoncepcji na rzecz innych produktów leczniczych. To, co musimy w tym przypadku zrobić, to skonsultować przebieg stosowanej terapii z lekarzem. Może okazać się, że podczas leczenia lub zaraz po jego zakończeniu przez jakiś czas będziemy musiały stosować dodatkową formę antykoncepcji – na przykład prezerwatywę.

Jakiekolwiek wątpliwości, związane z działaniem doustnej antykoncepcji hormonalnej w połączeniu z daną grupą leków, należy przedstawić ginekologowi. Lekarz wyjaśni nam jakie mogą pojawić się działania niepożądane, wynikające z ewentualnej interakcji zastosowanych leków oraz jak zmniejszyć bądź wyeliminować to ryzyko. Lekarz poinstruuje nas również o prawidłowym sposobie zażywania produktów leczniczych i pigułek antykoncepcyjnych.

Najskuteczniejszą metodą antykoncepcji będzie ta, którą ginekolog dobierze w oparciu o stan zdrowia i potrzeby pacjentki, uwzględniając przy tym historię jej chorób i stosowanych leków bądź suplementów.

Źródła:

  1. http://www.leksykon.com.pl/images/PDF/antykoncepcja.pdf
  2. Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące przyczyn braku skuteczności antykoncepcji hormonalnej: https://www.ptgin.pl/sites/default/files/page-2019/Przyczyny%20braku%20skuteczno%C5%9Bci%20antykoncepcji%20hormonalnej.pdf
  3. https://www.hellozdrowie.pl/lykasz-tabletki-antykoncepcyjne-5-rzeczy-ktore-warto-wiedziec-o-antykoncepcji/
  4. https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/choroby-kobiece/pigulki-antykoncepcyjne-a-ziola-aa-UqG8-TVeg-RzZM.html
  5. https://www.gdziepolek.pl/produkty/9841/belara-tabletki-powlekane/ulotka
  6. https://www.gdziepolek.pl/artykuly/jakie-leki-oslabiaja-skutecznosc-antykoncepcji

https://www.mp.pl/ginekologia/ekspert/138479,interakcje-pomiedzy-tabletka-antykoncepcyjna-a-sokiem-grejpfrutowym